Beugel schoonmaken en verzorgen: zo houd je je gebit gezond

Een beugel helpt om scheefstaande tanden recht te zetten en de stand van je gebit te verbeteren. Maar wie een beugel draagt, merkt al snel dat tandenpoetsen meer aandacht vraagt. Rond slotjes en draadjes blijven gemakkelijker etensresten en tandplak achter. Ook een uitneembare beugel of doorzichtige aligner moet je regelmatig reinigen.

Met de juiste poetsroutine en geschikte hulpmiddelen kun je je tanden en tandvlees tijdens een orthodontische behandeling goed verzorgen. Dentalshop legt uit hoe je een slotjesbeugel schoonmaakt, welke tandenborstels en ragers geschikt zijn en wat je kunt doen bij pijn, gezwollen tandvlees of witte vlekken op je tanden.

Kort antwoord

Een beugel schoonmaken doe je door minimaal twee keer per dag zorgvuldig met fluoridetandpasta te poetsen en dagelijks tussen je tanden en rondom de beugel te reinigen. Bij een slotjesbeugel besteed je extra aandacht aan de brackets, de orthodontische draad en de tandvleesrand. Gebruik hiervoor zo nodig een orthodontische tandenborstel, ragers of floss. Uitneembare beugels en aligners reinig je apart, volgens de instructies van je orthodontist. Zo beperk je tandplak en verklein je het risico op gaatjes en tandvleesproblemen.

In één oogopslag

Wat is orthodontie en welke soorten beugels zijn er?

Orthodontie is het tandheelkundige specialisme dat zich richt op het verbeteren van de stand van tanden en kiezen en de manier waarop het boven- en ondergebit op elkaar aansluiten. Een orthodontist gebruikt hiervoor verschillende soorten beugels.

Een orthodontische behandeling kan de beet verbeteren en scheefstaande of dicht op elkaar staande tanden corrigeren. Soms wordt het gebit daardoor gemakkelijker te reinigen. Het dragen van een beugel betekent echter niet automatisch dat je mondgezondheid verbetert: goede dagelijkse verzorging blijft noodzakelijk.

Welke soorten beugels zijn er?

Bij een vaste beugel zijn vooral de moeilijk bereikbare plekken rondom brackets en draden belangrijk. Bij uitneembare apparatuur moet je daarnaast voorkomen dat tandplak en voedselresten tussen de beugel en je tanden achterblijven.

Na een orthodontische behandeling is vaak een retainer nodig om te voorkomen dat tanden terugschuiven. Hoe lang je deze moet dragen, bepaalt je orthodontist.

Waarom is een beugel goed schoonmaken belangrijk?

Een vaste beugel maakt het moeilijker om alle tandoppervlakken goed te bereiken. Tandplak kan zich ophopen rond de brackets, onder de draad en langs het tandvlees.

Tandplak bestaat onder andere uit bacteriën. Wanneer deze bacteriën suikers uit voedsel en dranken omzetten in zuren, kan het tandglazuur mineralen verliezen. Blijft tandplak langs de tandvleesrand zitten, dan kan het tandvlees ontstoken raken.

Onvoldoende mondverzorging tijdens orthodontie vergroot daardoor het risico op:

• Gaatjes (cariës): beschadiging van tanden door herhaalde zuuraanvallen.
• Ontstoken tandvlees: rood, gezwollen of bloedend tandvlees door tandplak.
• Witte vlekken: zichtbare veranderingen in het glazuur door verlies van mineralen.
• Slechte adem: onder andere door achtergebleven voedselresten en tandplak.

Een beugel veroorzaakt deze problemen niet vanzelf. Het risico hangt vooral samen met hoe goed je reinigt, je eet- en drinkgewoonten en je individuele gevoeligheid.

Hoe poets je je tanden met een slotjesbeugel?

Met een slotjesbeugel is het belangrijk om niet alleen de zichtbare voorkant van je tanden te poetsen. Ook de oppervlakken boven en onder de brackets, de ruimte rond de draad en de tandvleesrand moeten schoon worden.

Poets minimaal twee keer per dag met fluoridetandpasta en reinig je tanden en beugel bij voorkeur ook na de maaltijden. Neem hiervoor voldoende tijd.

Stappenplan: tandenpoetsen met een slotjesbeugel

1. Controleer je beugel. Kijk in de spiegel of er etensresten rond de brackets of draad zitten. Spoel eventueel eerst met water.
2. Poets langs de tandvleesrand. Plaats de borstel schuin tegen de overgang tussen tanden en tandvlees en maak rustige, kleine bewegingen.
3. Poets boven de brackets. Kantel de tandenborstel zodat de borstelharen het tandoppervlak tussen het tandvlees en de slotjes bereiken.
4. Poets onder de brackets. Draai de borstel in de andere richting en reinig de oppervlakken onder de slotjes.
5. Reinig de overige tandoppervlakken. Vergeet de binnenkant van je tanden, de kauwvlakken en de achterste kiezen niet.
6. Gebruik een geschikte rager. Reinig voorzichtig onder de orthodontische draad en rond moeilijk bereikbare onderdelen.
7. Spuug de tandpasta uit. Spoel niet meteen na met water, zodat fluoride langer op de tanden aanwezig blijft.

Controleer na het poetsen of er nog zichtbare voedselresten of aanslag rond de slotjes zitten. Een spiegel en goede verlichting helpen hierbij.

Hoe vaak moet je poetsen met een beugel?

Twee keer per dag poetsen met fluoridetandpasta is de basis. Bij een slotjesbeugel is het verstandig om ook na maaltijden voedselresten te verwijderen en waar mogelijk extra te poetsen.

Heb je iets zuurs gegeten of gedronken? Spoel dan eerst met water en wacht met poetsen, zeker na sterk zure producten. Daarmee voorkom je dat je direct na een zuuraanval extra wrijving op het glazuur veroorzaakt.

Je orthodontist of mondhygiënist kan adviseren hoe vaak je in jouw situatie moet poetsen en welke aanvullende reiniging nodig is.

Welke tandenborstel gebruik je bij een beugel?

Je kunt met een slotjesbeugel zowel een handtandenborstel als een elektrische tandenborstel gebruiken. Een goede poetstechniek en het bereiken van alle tandoppervlakken zijn belangrijker dan alleen de keuze voor een bepaald type borstel.

Sommige speciale tandenborstels maken het gemakkelijker om rond orthodontische apparatuur te reinigen.

Orthodontische tandenborstel

Een orthodontische tandenborstel is speciaal ontworpen voor het reinigen rondom slotjes en draden. Sommige modellen hebben een aangepaste borstelkop of een V-vormige uitsparing in de borstelharen.

De Curasept Specialist Ortho Tandenborstel is een voorbeeld van een tandenborstel die voor deze toepassing is ontwikkeld.

Elektrische tandenborstel

Een elektrische tandenborstel kan eveneens geschikt zijn voor een slotjesbeugel. Beweeg de borstel rustig langs alle tandoppervlakken en geef de zones rond de brackets extra aandacht.

Oefen niet te veel druk uit. Controleer ook of de gebruikte borstelkop geschikt is voor jouw orthodontische apparatuur.

Monotuft tandenborstel

Een monotuft tandenborstel heeft een kleine borstelkop waarmee je afzonderlijke moeilijk bereikbare plekken kunt reinigen.

Dit kan nuttig zijn achter de laatste kiezen, rondom brackets en bij andere plekken waar een gewone tandenborstel minder goed bij komt.

Een monotuft borstel is een aanvulling en vervangt de gewone tandenborstel niet.

Hoe gebruik je ragers en floss bij een beugel?

Met een vaste beugel is dagelijkse reiniging tussen de tanden en rondom de draad belangrijk. Een gewone tandenborstel bereikt deze plekken niet altijd voldoende.

Ragers gebruiken bij een slotjesbeugel

Een interdentale rager is een klein borsteltje waarmee je ruimtes tussen tanden en rondom orthodontische onderdelen kunt reinigen.

Gebruik de rager voorzichtig:

1. Kies een rager die past bij de ruimte die je wilt reinigen.
2. Breng het borsteltje rustig onder de draad of tussen de tanden.
3. Beweeg de rager enkele keren voorzichtig heen en weer.
4. Trek de rager terug zonder kracht te zetten.
5. Spoel het borsteltje tijdens en na gebruik af.

Een rager die te groot is, kan het tandvlees beschadigen. Een te kleine rager kan onvoldoende reinigen. De geschikte maat voor de ruimte tussen je tanden laat je daarom bij voorkeur bepalen door je tandarts of mondhygiënist.

Let op: de ruimte onder een beugeldraad is niet hetzelfde als de ruimte tussen twee tanden. Je kunt hiervoor verschillende maten of hulpmiddelen nodig hebben.

Flossen met een vaste beugel

Gewoon flosdraad kan lastig te gebruiken zijn wanneer een orthodontische draad in de weg zit.

Orthodontische floss, zoals superfloss, heeft vaak een steviger uiteinde waarmee je het draad onder de beugel door kunt voeren. Daarna kun je de zijkanten van de tanden voorzichtig reinigen.

Beweeg de floss langs het tandoppervlak en forceer het draad niet tegen het tandvlees.

Ragers of floss? Beide hulpmiddelen kunnen nuttig zijn. Welke het beste werkt, hangt af van de ruimte tussen je tanden en de vorm van je beugel. Vaak is een combinatie praktisch.

Welke tandpasta en mondspoeling zijn geschikt bij een beugel?

Fluoride helpt het tandglazuur te beschermen tegen zuuraanvallen. Tijdens een orthodontische behandeling is dit extra belangrijk, omdat tandplak rond de brackets gemakkelijker kan achterblijven.

Welke tandpasta gebruik je bij een beugel?

Voor de meeste volwassenen en kinderen vanaf zes jaar is een tandpasta met ongeveer 1.350 tot 1.500 ppm fluoride een gebruikelijke keuze.

Poets minimaal twee keer per dag en spuug de tandpasta na afloop uit zonder direct met water na te spoelen.

Voor jongere kinderen gelden andere leeftijdsgebonden fluorideadviezen. Bij een verhoogd risico op gaatjes kan de tandarts bovendien een andere fluoridebehandeling adviseren.

Een speciale orthodontische tandpasta is niet voor iedereen noodzakelijk. Het belangrijkste is dat de tandpasta voldoende fluoride bevat en geschikt is voor dagelijks gebruik.

Is mondspoeling nodig bij een beugel?

Een fluoridemondspoeling kan een nuttige aanvulling zijn, vooral wanneer je een verhoogd risico hebt op gaatjes of witte vlekken.

Gebruik mondspoeling bij voorkeur op een ander moment dan direct na het tandenpoetsen, bijvoorbeeld na de lunch. Direct spoelen na het poetsen kan de geconcentreerde fluoride uit de tandpasta wegspoelen.

Niet iedere mondspoeling is bedoeld voor langdurig dagelijks gebruik. Producten met chloorhexidine zijn bijvoorbeeld geen standaardvervanging voor een gewone dagelijkse mondverzorgingsroutine.

Overleg bij twijfel met je tandarts of orthodontist welk mondspoelmiddel voor jou geschikt is.

Hoe maak je aligners schoon?

Aligners zijn uitneembare, doorzichtige kunststof hoesjes die over je tanden passen. Doordat je ze kunt verwijderen, kun je je tanden gewoon poetsen en tussen je tanden reinigen.

De aligners zelf moeten ook schoon blijven. Speeksel, aanslag en bacteriën kunnen zich op het materiaal ophopen.

Stappenplan: aligners reinigen

1. Verwijder de aligners volgens de instructies van je orthodontist.
2. Spoel ze af met koel of lauw water.
3. Reinig ze voorzichtig met een zachte borstel en een reinigingsmiddel dat geschikt is voor jouw type aligner.
4. Spoel eventuele resten van het reinigingsmiddel zorgvuldig weg.
5. Poets je tanden voordat je de aligners terugplaatst, vooral na het eten.

Gebruik geen heet water. Daardoor kan kunststof vervormen.

Ook agressieve schoonmaakmiddelen en schurende producten kunnen het materiaal beschadigen. Gewone tandpasta is daarom niet voor ieder type aligner geschikt.

Volg altijd de reinigingsinstructies van de fabrikant en je orthodontist.

Mag je eten of drinken met aligners?

Bij de meeste uitneembare aligners verwijder je de hoesjes tijdens het eten. Water drinken is doorgaans wel mogelijk terwijl je ze draagt.

Warme, zure of suikerhoudende dranken kunnen problemen veroorzaken. Volg daarom de specifieke gebruiksinstructies voor jouw aligners.

Bewaar de hoesjes tijdens het eten in een schoon, geschikt doosje. Reinig je tanden voordat je ze terugplaatst.

Ontstoken of gezwollen tandvlees door een beugel

Rood, gezwollen of bloedend tandvlees kan tijdens een orthodontische behandeling voorkomen. Vaak speelt tandplak langs de tandvleesrand hierbij een belangrijke rol.

Met een slotjesbeugel is het lastiger om alle oppervlakken goed te reinigen. Daardoor kan tandplak langer blijven zitten en kan het tandvlees ontstoken raken.

Wat kun je doen bij ontstoken tandvlees met een beugel?

Besteed extra aandacht aan de tandvleesrand en de ruimtes tussen je tanden. Gebruik een zachte tandenborstel en reinig dagelijks met geschikte ragers of floss.

Blijf voorzichtig poetsen wanneer je tandvlees licht bloedt. Stoppen met reinigen kan ervoor zorgen dat tandplak blijft zitten en de ontsteking aanhoudt.

Laat je poetsroutine controleren wanneer het tandvlees regelmatig bloedt of gezwollen blijft.

Neem contact op met je tandarts of orthodontist wanneer je ernstige zwelling, toenemende pijn, pus of aanhoudende bloedingen hebt. Niet iedere zwelling wordt uitsluitend door tandplak veroorzaakt.

Witte vlekken na een beugel: hoe ontstaan ze en kun je ze voorkomen?

Witte vlekken rond brackets kunnen ontstaan wanneer het tandglazuur mineralen verliest. Dit wordt demineralisatie genoemd.

Tandplakbacteriën produceren zuren uit suikers. Wanneer deze zuren herhaaldelijk op dezelfde plekken inwerken, kan het glazuur veranderen.

Na het verwijderen van een slotjesbeugel kunnen deze witte plekken duidelijk zichtbaar worden.

Hoe voorkom je witte vlekken bij een beugel?

Je kunt het risico helpen verkleinen door:

• Minimaal twee keer per dag met fluoridetandpasta te poetsen.
• Zorgvuldig rond de brackets en langs de tandvleesrand te reinigen.
• Dagelijks tussen de tanden schoon te maken.
• Het aantal suikerhoudende eet- en drinkmomenten te beperken.
• Je gebit regelmatig door de tandarts te laten controleren.
• Aanvullende fluorideadviezen van je tandarts of orthodontist op te volgen.

Gaan witte vlekken na een beugel vanzelf weg?

Niet altijd. Beginnende demineralisatie kan soms gedeeltelijk herstellen wanneer de omstandigheden in de mond verbeteren.

Andere witte vlekken blijven zichtbaar, bijvoorbeeld wanneer de glazuurverandering verder gevorderd is.

Niet iedere witte vlek heeft bovendien dezelfde oorzaak. Laat nieuwe of opvallende verkleuringen daarom beoordelen door je tandarts. Die kan vaststellen of behandeling nodig of zinvol is.

Pijn door een beugel: wat helpt?

Na het plaatsen of bijstellen van een beugel kunnen je tanden gevoelig zijn. De orthodontische apparatuur oefent druk uit om tanden geleidelijk te verplaatsen.

Een drukkend gevoel of gevoeligheid bij het kauwen is vooral in de eerste dagen na een aanpassing gebruikelijk.

Wat kun je doen tegen pijn door een beugel?

Kies tijdelijk voor zachte voeding. Soep, pasta en andere zachte gerechten zijn vaak prettiger wanneer je tanden gevoelig zijn.

Vermijd harde producten. Bijt tijdelijk niet op harde broodkorsten, noten of andere producten waarvoor je veel kracht moet zetten.

Blijf voorzichtig poetsen. Gevoeligheid is geen reden om de dagelijkse mondverzorging over te slaan.

Gebruik orthodontische wax bij wrijving. Wax kan helpen wanneer een bracket of draad langs je wang of lip schuurt.

Vraag zo nodig advies over pijnstilling. Gebruik geneesmiddelen volgens de bijsluiter en overleg bij twijfel met je apotheker of behandelaar.

Hoelang duurt pijn na het plaatsen of bijstellen van een beugel?

De gevoeligheid neemt meestal binnen enkele dagen af. Hoe lang dit duurt, verschilt per persoon en per behandeling.

Neem contact op met je orthodontist wanneer de pijn ernstig is, toeneemt of na enkele dagen niet duidelijk vermindert.

Wondjes door een beugel: wat kun je doen?

Brackets en uitstekende draadjes kunnen tegen de binnenkant van je lippen of wangen schuren. Vooral aan het begin van een behandeling kan dit irritatie of kleine wondjes veroorzaken.

Orthodontische wax kan tijdelijk helpen om deze wrijving te verminderen.

Hoe gebruik je orthodontische wax?

1. Was je handen.
2. Droog het irriterende bracket of draadje voorzichtig.
3. Neem een klein stukje orthodontische wax.
4. Maak de wax soepel tussen je vingers.
5. Druk het stukje voorzichtig over het onderdeel dat schuurt.

De Vitis Orthodontic Wax is een voorbeeld van een product dat hiervoor bedoeld is.

Wax beschermt tijdelijk tegen wrijving, maar repareert geen kapotte beugel. Wanneer een draad uitsteekt, een slotje loszit of wondjes blijven terugkomen, moet je orthodontist de oorzaak beoordelen.

Wat mag je eten met een slotjesbeugel?

Met een vaste beugel kun je veel gewone voedingsmiddelen blijven eten. Sommige producten kunnen echter brackets losmaken of draden verbuigen.

Vooral harde en plakkerige voedingsmiddelen vragen aandacht.

Het gaat niet alleen om schade aan de beugel. Regelmatig suikerhoudende producten eten of drinken verhoogt ook het risico op gaatjes en witte vlekken.

Volg altijd de specifieke voedingsadviezen van je orthodontist.

Veelgemaakte fouten bij het verzorgen van een beugel

Ook wanneer je dagelijks poetst, kunnen bepaalde gewoonten ervoor zorgen dat tandplak achterblijft of de beugel beschadigd raakt.

Wanneer moet je naar de orthodontist of tandarts?

Lichte drukgevoeligheid na een aanpassing van de beugel is gebruikelijk. Niet iedere klacht betekent dat er iets mis is.

Neem wel contact op met je orthodontist of tandarts wanneer:

• Een bracket loszit of een draad is gebroken.
• Een draad in je wang of lip prikt.
• Je ernstige of aanhoudende pijn hebt.
• Je tandvlees sterk gezwollen of pijnlijk is.
• Wondjes niet genezen of steeds terugkomen.
• Je opvallende witte vlekken of andere veranderingen aan je tanden ontdekt.

Bij snel toenemende zwelling, koorts of slik- of ademhalingsproblemen is snelle medische beoordeling nodig. Bij ademhalingsproblemen moet je direct spoedhulp inschakelen.

Blijf tijdens je orthodontische behandeling ook je gewone tandarts bezoeken. De orthodontist volgt de tandstand en de beugelbehandeling; je tandarts blijft belangrijk voor de controle van je algemene mondgezondheid.

Welke producten kunnen ondersteunen?

Een goede poetsroutine vormt de basis van mondverzorging met een beugel. Aanvullende hulpmiddelen kunnen helpen om moeilijk bereikbare plekken te reinigen of tijdelijk ongemak te verminderen.

Welke producten geschikt zijn, hangt af van het type beugel en je persoonlijke situatie.

Voorbeelden uit ons assortiment

Orthodontische tandenborstel
Een tandenborstel die ontworpen is voor reiniging rondom brackets en draden. Bijvoorbeeld de Curasept Specialist Ortho Tandenborstel.

Interdentale ragers of orthodontische floss
Voor het reinigen tussen tanden en rondom de orthodontische draad. Kies een maat en uitvoering die passen bij je gebit en beugel.

Orthodontische wax
Voor tijdelijke bescherming wanneer een bracket of draad langs de binnenkant van je wang of lip schuurt. Bijvoorbeeld Vitis Orthodontic Wax.

Aanvullende mondverzorging
Een fluoridemondspoeling kan in bepaalde situaties nuttig zijn. Een geschikt product hangt onder meer af van je leeftijd, fluoridebehoefte en het advies van je mondzorgprofessional.

Bekijk ook ons assortiment mondverzorgingsproducten voor beugels en orthodontie.

Advies van Dentalshop

Bij Dentalshop vinden we dat goede mondverzorging tijdens orthodontie vooral eenvoudig en consequent moet zijn.

Je hoeft niet voor iedere handeling een apart product te gebruiken. Een geschikte tandenborstel, fluoridetandpasta en een hulpmiddel om tussen de tanden en rondom de beugel te reinigen vormen voor veel mensen een goede basis.

Draag je een slotjesbeugel? Besteed dan extra aandacht aan de brackets, de draad en de tandvleesrand. Gebruik een rager of orthodontische floss waar je gewone tandenborstel niet goed bij kan.

Draag je aligners? Zorg dan dat zowel je tanden als de hoesjes schoon zijn voordat je ze terugplaatst.

Merk je dat je tandvlees regelmatig bloedt, dat er witte vlekken ontstaan of dat je pijn blijft houden? Laat je mondverzorgingsroutine en je beugel dan controleren. Tijdig bijsturen is belangrijker dan steeds meer producten toevoegen.

Samenvatting

• Een beugel vraagt extra aandacht bij het dagelijks reinigen van je tanden.
• Poets minimaal twee keer per dag met fluoridetandpasta en reinig een vaste beugel bij voorkeur ook na maaltijden.
• Reinig zorgvuldig boven en onder de brackets en langs de tandvleesrand.
• Gebruik dagelijks geschikte ragers of floss voor moeilijk bereikbare plekken.
• Reinig uitneembare beugels en aligners volgens de instructies van je orthodontist.
• Goede plaquecontrole en fluoride helpen het risico op witte vlekken en gaatjes te verkleinen.
• Orthodontische wax kan tijdelijk helpen bij irritatie door slotjes of draden.
• Laat aanhoudende pijn, zwelling of beschadigingen aan de beugel professioneel beoordelen.

Veelgestelde vragen over beugels en orthodontie

Controle en actualiteit

Dit artikel is samengesteld door het Dentalshop Mondzorgteam op basis van algemeen aanvaarde inzichten over orthodontie en mondverzorging. De inhoud wordt periodiek gecontroleerd en waar nodig bijgewerkt.

De informatie is bedoeld als algemene voorlichting en vervangt geen persoonlijk advies, diagnose of behandeling door een tandarts, orthodontist of mondhygiënist.

Gerelateerde artikelen

Meer lezen over de gezondheid en verzorging van je gebit?

• Tandsteen: oorzaken, verwijderen en voorkomen
• Tandbederf (cariës)
• Slechte adem (halitose)
• Implantaten: behandeling en verzorging

Afbeelding: Designed by Freepik