Kindertandheelkunde: eerste tandartsbezoek, preventie en omgaan met angst

Kindertandheelkunde gaat over het gezond houden van het gebit van baby’s, peuters en kinderen, met aandacht voor preventie, controle en een positieve ervaring bij de tandarts. Een goed begin is belangrijk: kinderen die vroeg wennen aan controles, hebben later vaak minder angst en minder kans op gebitsproblemen.

In dit artikel lees je wanneer je met je kind naar de tandarts gaat, wat je kunt verwachten, hoe je je kind laat wennen en wanneer je wel snel contact opneemt.

Wat is kindertandheelkunde?

Kindertandheelkunde richt zich op de mondgezondheid van kinderen. Het gaat niet alleen om “gaatjes vullen”, maar vooral om:

• Preventie (gaatjes voorkomen)
• Vroeg signaleren van problemen
• Begeleiding bij poetsen en eet- en drinkgewoonten
• Vertrouwen en gewenning (tandartsbezoek als normaal)

Veel tandartsen werken kindvriendelijk; bij extra angst of complexe problemen kan een tandarts doorverwijzen naar een kindertandarts.

Wanneer ga je voor het eerst met je kind naar de tandarts?

Een praktisch uitgangspunt is: rond het doorbreken van de eerste tand of uiterlijk rond de eerste verjaardag een eerste kennismaking. Zo wordt controle iets normaals en kan de tandarts meedenken over poetsen, voeding en gewoonten.

Daarna zijn regelmatige controles belangrijk, zodat beginnende problemen vroeg worden gezien.

Wat gebeurt er bij een tandartscontrole bij kinderen?

Een controle bij kinderen is meestal kort en rustig. Afhankelijk van leeftijd en samenwerking kan de tandarts:

• Kijken naar tanddoorbraak en wisselfase
• Controleren op beginnende gaatjes (cariës)
• Het tandvlees en slijmvlies beoordelen
• Poetsinstructie geven (voor ouder en kind)
• Voedings- en drinkmomenten bespreken
• Indien nodig preventieve maatregelen adviseren

Bij jonge kinderen draait het vooral om wennen en een positieve ervaring.

Waarom zijn controles bij het melkgebit belangrijk?

Het melkgebit is tijdelijk, maar niet “onbelangrijk”. Gaatjes in melktanden kunnen:

• Pijn en ontsteking veroorzaken
• Eten en slapen beïnvloeden
• De ontwikkeling van het blijvende gebit verstoren (bij vroeg verlies)
• De kans op gaatjes in het blijvende gebit vergroten

Vroeg signaleren voorkomt vaak grotere problemen.

Angst voor de tandarts: zo help je je kind (en jezelf)

Tandartsangst bij kinderen is heel normaal, en vaak goed te voorkomen.

Wat helpt wel

• Begin vroeg met korte, positieve controles
• Vertel eerlijk maar simpel: “de tandarts kijkt even naar je tanden”
• Gebruik neutrale woorden (“kijken”, “tellen”) en vermijd spannende details
• Laat je kind thuis oefenen: “mond open”, “tanden laten zien”
• Geef complimenten voor meewerken, niet voor “dapper zijn”

Wat je beter niet doet

• Dreigen (“als je niet poetst, moet je naar de tandarts”)
• Je eigen angst benadrukken (“ik vind het ook eng”)
• Omkopen met snoep

Als je kind echt paniek heeft

Bespreek dit met de tandarts. Wennen kan stap voor stap. Soms helpt een extra kennismakingsafspraak zonder behandeling.

Voeding, drinkgewoonten en gaatjes: de grootste valkuil

Veel gaatjes ontstaan niet alleen door poetsen, maar door te veel eet- en drinkmomenten met suikers of zuren.

Let extra op:

• Vaak sap, limonade of (gezoete) melk tussendoor
• “Gezonde” knijpfruitjes en snacks met veel suikers
• Langdurig drinken uit een fles/beker met iets anders dan water

Water is de beste dorstlesser tussen de maaltijden.

Wanneer moet je snel contact opnemen?

Neem contact op met de tandarts als je kind:

• Tandpijn heeft of ’s nachts wakker wordt van pijn
• Een zwelling, bult of pus ziet bij een tand
• Een tand door een val heeft beschadigd of los zit
• Duidelijke bruine/zwartachtige plekjes op tanden heeft
• Blijvend bloedend of gezwollen tandvlees heeft

Bij twijfel: liever één keer extra laten beoordelen.

Zo bereid je een tandartsbezoek praktisch voor

• Kies een tijdstip waarop je kind meestal uitgerust is
• Eet vooraf iets (honger maakt samenwerken lastiger)
• Neem eventueel een knuffel mee
• Kom op tijd, zonder stress
• Houd het na afloop positief (“goed gedaan!”)

Van kindergebit naar blijvend gebit

In de wisselfase (vaak vanaf ongeveer 6 jaar) komen de eerste blijvende kiezen door. Dit is een belangrijk moment voor preventie, omdat deze kiezen gevoelig kunnen zijn voor gaatjes. Een tandarts kan adviseren welke extra bescherming in jouw situatie verstandig is.

Handige links

Lees ook onze praktische poetsgids per leeftijd: Het kindergebit.
Bekijk alle producten voor baby’s, kinderen en juniors in de categorie: Kinderen.

Veelgestelde vragen

Afbeelding: Designed by Freepik