Slechte adem – Halitose – Foetor ex ore

Slechte adem, ook wel halitose of foetor ex ore, is een veelvoorkomend probleem. Het is vervelend voor jezelf en je omgeving en kan je onzeker maken in sociale situaties. Het goede nieuws: in de meeste gevallen is halitose goed te behandelen als je de oorzaak kent en de juiste producten gebruikt. In dit uitgebreide adviesartikel lees je wat slechte adem precies is, waardoor het ontstaat en welke stappen je kunt nemen om er iets aan te doen.

Oorzaken van slechte adem

De belangrijkste stap in het behandelen van halitose is begrijpen waar de geur vandaan komt. In ongeveer 90% van de gevallen ligt de oorzaak in de mond zelf. We maken onderscheid tussen orale oorzaken en niet-orale oorzaken (10% van de gevallen).

Tongcoating (meest voorkomend)

De grootste veroorzaker van slechte adem is een dikke laag aanslag (coating) op de tong. Vooral op het achterste deel van de tong hopen bacteriën en voedselresten zich op. Deze bacteriën zetten eiwitten om in zwavelverbindingen (VSC’s). Die zorgen voor de typische halitosegeur.

Typische kenmerken:

• Gele of witachtige aanslag op de tong
• Metaalsmaak of bittere smaak in de mond
• Slechte adem die snel terugkomt na poetsen

Behandeling:

• Tong reinigen met een tongreiniger / tongschraper
• Poetsen met een speciale halitose tandpasta, zoals Halita
• De mond spoelen met een halitose mondspoeling
• Eventueel gebruik van een mondspray voor direct resultaat

Droge mond (xerostomie)

Speeksel speelt een belangrijke rol in het afbreken en wegspoelen van geurstoffen. Bij een droge mond neemt de bacteriegroei toe en worden geurstoffen minder goed afgevoerd.

Mogelijke oorzaken van een droge mond zijn onder andere:

• Gebruik van bepaalde medicijnen (bijvoorbeeld antidepressiva, antihistaminica, bloeddrukmedicatie)
• Stress en spanning
• Roken en alcoholgebruik
• Ademen met open mond, vooral tijdens het slapen
• Ouderdom of algemene gezondheidsproblemen

Behandeling:

• Speekselstimulerende kauwgom of tabletten (Xylimelts)
• Hydratie van de mond
• Alcoholvrije mondspoeling gebruiken
• De tong reinigen met een tongreiniger

Tandplak, tandsteen, ontstoken tandvlees

Een andere veelvoorkomende oorzaak van slechte adem is tandvleesontsteking (gingivitis) of parodontitis. Bacteriën in tandplak en tandsteen produceren zwavelverbindingen en andere geurstoffen.

Signalen die daarbij kunnen passen:

• Bloedend tandvlees bij poetsen of eten
• Tandsteen en plakkerig gevoel aan tanden
• Vieze smaak in de mond
• Terugkerende slechte adem

Behandeling:

• Professionele gebitsreiniging bij de tandarts of mondhygiënist
• Goede dagelijkse mondhygiëne

Neus- en keelproblemen

In 5–10% van de gevallen ontstaat slechte adem buiten de mond, bijvoorbeeld in de neus of keel.

Mogelijke oorzaken zijn onder andere:

• Chronische ontsteking van de amandelen (tonsillen)
• Bijholteontstekingen (sinusitis)
• Post-nasale drip (slijm dat achter in de keel loopt)
• Chronische keel- of neusproblemen

Bij vermoeden van een neus- of keelprobleem is het verstandig om de huisarts of KNO-arts te raadplegen.

Zeldzame systemische oorzaken

In een klein percentage van de gevallen (2-5%) wordt slechte adem veroorzaakt door een onderliggende ziekte in het lichaam, bijvoorbeeld:

• Diabetes (adem kan naar aceton ruiken)
• Nierproblemen (ammoniakachtige geur)
• Leverziekten
• Maag- of refluxklachten

Deze oorzaken zijn relatief zeldzaam. Blijft de slechte adem bestaan ondanks goede mondverzorging, dan is onderzoek via de huisarts aan te raden.

Wat werkt echt tegen slechte adem?

Halitose behandel je het best door de oorzaak aan te pakken en niet alleen de geur tijdelijk te maskeren. Hieronder de methoden die in de praktijk het meeste effect geven.

Tong reinigen (meest effectief)

Omdat de tong bij het merendeel van de mensen (60-70%) de belangrijkste bron van slechte adem is, is tongreiniging vaak de eerste en belangrijkste stap.

Effectieve hulpmiddelen zijn onder andere:

• Tongschrapers of tongreinigers
• Halitose tandpasta die ook op de tong kan worden aangebracht
• Speciale halitose mondspoelingen

Door de bacteriële laag op de tong te verwijderen, daalt de productie van zwavelverbindingen en merk je vaak al binnen enkele dagen een duidelijk verschil.

Halitose mondspoelmiddel

Mondspoelingen die speciaal ontwikkeld zijn tegen slechte adem bevatten vaak ingrediënten zoals zink, cetylpyridiniumchloride (CPC) of een milde vorm van chloorhexidine. Deze stoffen helpen om zwavelverbindingen te neutraliseren en geurveroorzakende bacteriën te remmen.

Kies bij voorkeur een alcoholvrije variant, zeker als je ook last hebt van een droge mond. Gebruik het mondspoelmiddel volgens de instructies op de verpakking en combineer het met een goede mondhygiëne en tongreiniging.

Halitose tandpasta

Tandpasta’s die speciaal zijn ontwikkeld tegen slechte adem helpen om bacteriën in de mond te verminderen, zowel op de tanden als op de tong en het wangslijmvlies. Vaak bevatten ze zink of andere stoffen die de vorming van zwavelverbindingen beperken.

Voor het beste effect gebruik je een halitose tandpasta in combinatie met een tongreiniger en een halitose mondspoeling.

Speekselstimulerende producten

Bij een droge mond is het belangrijk om het speeksel te ondersteunen. Speekselstimulerende producten, zoals speciale suikervrije kauwgom of tabletten, helpen de speekselproductie op gang te brengen en het mondmilieu te normaliseren.

Gebruik deze producten overdag regelmatig, drink voldoende water en vermijd rook- en alcoholgebruik zoveel mogelijk.

Mondspray voor direct resultaat

Mondsprays zijn ideaal als snelle opfrisser voor onderweg, vergaderingen of sociale momenten. Ze werken meestal tijdelijk, maar kunnen wel helpen om geurveroorzakende stoffen te neutraliseren en de mond direct frisser te laten aanvoelen.

Voor blijvend resultaat combineer je een mondspray altijd met een goede basisroutine: tongreiniging, tandenpoetsen, interdentale reiniging en indien nodig een halitose mondspoeling.

Gebruik deze producten overdag regelmatig, drink voldoende water en vermijd rook- en alcoholgebruik zoveel mogelijk.

Stappenplan tegen slechte adem

Onderstaand stappenplan wordt in de praktijk veel gebruikt en werkt in de meeste gevallen goed. Geef je mond minstens 2 tot 4 weken de tijd om te reageren op deze nieuwe routine.

Stap 1: Reinig dagelijks je tong

Gebruik een tongschraper of tongreiniger om de aanslag op de tong voorzichtig van achter naar voren weg te schrapen. Doe dit bij voorkeur één of twee keer per dag. Poets de tong liever niet hard met een tandenborstel; dat kan het oppervlak irriteren.

Stap 2: Poets met een halitose tandpasta

Poets twee keer per dag met een tandpasta die speciaal ontwikkeld is tegen slechte adem, zoals Halita Tandpasta. Breng, indien geadviseerd, ook een kleine hoeveelheid tandpasta aan op de tong en laat dit kort inwerken voordat je het uitspuugt.

Stap 3: Spoel met een halitose mondspoeling

Gebruik een halitose mondspoeling, bij voorkeur alcoholvrij, om geurveroorzakende bacteriën en zwavelverbindingen te verminderen. Volg de gebruiksaanwijzing op de verpakking en slik de oplossing niet door.

Voorbeelden: CleverCool Dr. Winkel Halitosis Mouthwash & Halita Gorgelmiddel.

Stap 4: Pak droge mond aan (indien aanwezig)

Heb je vaak een droog mondgevoel, dan is het verstandig om speekselstimulerende producten te gebruiken, zoals speciale kauwgom of Xylimelts. Drink voldoende water en beperk roken en alcohol.

Stap 5: Gebruik mondspray voor snelle frisheid

Voor directe frisheid, bijvoorbeeld onderweg of voor een afspraak, kun je een mondspray gebruiken. Zie het als een aanvulling op je routine, niet als vervanging van tongreiniging en mondspoeling.

Stap 6: Helpt dit niet binnen 2–4 weken?

Merk je na enkele weken geen verbetering, ondanks een goede mondverzorging? Neem dan contact op met een tandarts of mondhygiënist voor verder onderzoek en advies. Blijft de oorzaak ook daar onduidelijk, dan kan eventueel de huisarts of KNO-arts meekijken.

Slechte adem in de ochtend

Veel mensen hebben vooral last van slechte adem direct na het wakker worden. Dit noemen we ochtendhalitose. Dat is meestal een combinatie van een lagere speekselproductie ’s nachts, mondademhaling, een droge mond en bacteriegroei op de tong.

Factoren die ochtendhalitose kunnen verergeren zijn:

• Slapen met open mond
• Alcoholgebruik in de avond
• Roken
• Onvoldoende mondverzorging voor het slapengaan
• Droge mond door medicatie

De aanpak lijkt op die van “gewone” halitose: tongreiniging, een goede poetsroutine, een passende mondspoeling en aandacht voor speeksel. Specifieke tips en een uitgebreid stappenplan voor ochtendhalitose vind je in ons aparte adviesartikel: ➤ Slechte adem in de ochtend – hoe kom je er vanaf?

Wanneer moet je naar de tandarts of huisarts?

In de meeste gevallen kun je slechte adem met goede mondverzorging en de juiste producten aanzienlijk verminderen. Toch zijn er situaties waarin het verstandig is om een professional in te schakelen.

Neem contact op met tandarts, mondhygiënist of huisarts wanneer:

• De slechte adem ondanks 2–4 weken goede verzorging niet of nauwelijks verbetert
• Je pijn, zwelling of bloedingen in de mond hebt
• Je last hebt van losstaande tanden of teruggetrokken tandvlees
• Je vermoedt dat neus, keel of amandelen de oorzaak zijn
• Je adem plotseling anders gaat ruiken (bijvoorbeeld naar aceton of ammoniak)

Producten tegen slechte adem

Wil je direct aan de slag met het aanpakken van slechte adem? In onze categorie Slechte adem (Halitose) vind je een compleet aanbod tongreinigers, halitose mondspoelingen, speciale tandpasta’s, speekselstimulerende producten en mondsprays.

Veelgestelde vragen

Afbeelding: Attractive Stock photos by Vecteezy