Aften

Aften zijn pijnlijke, kleine zweertjes in de mond die eten, drinken en praten vervelend kunnen maken. Ze komen vaak plotseling op en kunnen behoorlijk gevoelig zijn, vooral bij zuur of gekruid eten. Hoewel aften meestal onschuldig zijn en vanzelf genezen, kunnen ze in het dagelijks leven veel ongemak veroorzaken.

In dit adviesartikel lees je wat aften precies zijn, welke soorten er bestaan, wat mogelijke oorzaken en triggers zijn en vooral wat je kunt doen om pijn te verminderen en genezing te ondersteunen.

Wat zijn aften?

Aften zijn oppervlakkige beschadigingen van het mondslijmvlies. Medisch worden ze vaak aangeduid als recidiverende aphthae. Ze ontstaan meestal in het niet verhoornde slijmvlies van de mond, zoals:

• De binnenkant van de wangen
• De lippen
• De tong
• De mondbodem

Een aft ziet er vaak uit als een wit of geelachtig centrum met een rode, geïrriteerde rand en is scherp begrensd. Aften doen vaak pijn en eten & drinken kunnen de pijn verergeren. Twintig procent van de volwassen en veertig procent van de kinderen jonger dan 11 jaar heeft wel eens last van aften.

Belangrijk om te weten

• Aften zijn niet besmettelijk.
• Aften zijn geen koortslip (herpes).
• De behandeling en verwachting zijn daarom anders dan bij herpesblaasjes.

Welke soorten aften zijn er?

Niet alle aften zijn hetzelfde. Er zijn drie hoofdtypen:

1. Kleine (minor) aften

• Meest voorkomende vorm
• Meestal kleiner dan 1 cm
• Geneest doorgaans binnen 7–10 dagen
• Laat meestal geen litteken achter

2. Grote (major) aften

• Minder voorkomend, vaak heftiger
• Groter dan 1 cm en dieper
• Genezing kan 2–6 weken duren
• Soms littekenvorming

Heb je grote, diepe of langdurige aften? Dan is het verstandig om een tandarts of arts te raadplegen.

3. Herpetiforme aften

• Meerdere kleine aften tegelijk
• Kunnen samenvloeien tot grotere plekken
• Worden soms verward met herpes, maar zijn dat niet

Waardoor ontstaan aften?

De exacte oorzaak van aften is niet volledig bekend, maar er zijn wel factoren die het ontstaan kunnen uitlokken of verergeren.

Veelvoorkomende triggers

• Stress en verminderde weerstand
• Hormonale schommelingen
• Vermoeidheid
• Kleine beschadigingen (bijvoorbeeld op de wang bijten, hard poetsen, beugel/bitje)

Tandpasta en mondverzorging

Sommige mensen zijn gevoelig voor schuimmiddelen (zoals SLS) in tandpasta. Dit kan het mondslijmvlies irriteren en bij gevoelige personen het ontstaan van aften bevorderen. Een milde tandpasta die geschikt is bij aften kan dan helpen, zoals: Afterapid

Tekorten aan voedingsstoffen

Bij terugkerende aften worden soms tekorten gezien aan vitamine B12, ijzer of foliumzuur. Bij aanhoudende of frequente aften kan het zinvol zijn om dit via de huisarts te laten onderzoeken.

Medische oorzaken

In sommige situaties kunnen aften samenhangen met onderliggende aandoeningen, zoals coeliakie, inflammatoire darmziekten of (zeldzaam) het syndroom van Behçet. Bij ernstige of zeer frequente klachten is verder onderzoek verstandig.

Wat helpt bij aften?

Aften genezen meestal vanzelf, maar je kunt wel veel doen om pijn te verminderen, irritatie te voorkomen en genezing te ondersteunen.

Beschermen van de aft

Beschermende producten vormen een laagje over de aft, waardoor deze minder gevoelig is bij eten en drinken. Dit is vaak de meest effectieve stap bij pijnlijke aften.

Verzachten en ondersteunen van het slijmvlies

Milde producten kunnen het mondslijmvlies kalmeren en het herstel ondersteunen, vooral wanneer de aft geïrriteerd of gevoelig is.

Goede mondhygiëne (maar voorzichtig)

• Blijf je tanden poetsen, maar poets zacht en vermijd de aft zelf
• Reinig ook tussen de tanden (floss/ragers), zonder het zweertje te beschadigen
• Vermijd agressieve mondspoelingen die prikken of uitdrogen

Vermijd prikkels

Tijdens een aft is het verstandig om:

• Zure en pittige voeding te vermijden
• Harde of scherpe voedingsmiddelen (chips, toast, noten) te laten staan
• Alcohol te beperken
• Roken te vermijden

Wanneer naar de tandarts of arts?

Neem contact op met een professional wanneer:

• Aften langer dan 2–3 weken aanhouden
• De zweertjes zeer groot zijn of extreem pijnlijk
• Je meerdere aften tegelijk hebt of ze steeds snel terugkomen
• Je ook koorts, algehele malaise of andere klachten hebt
• Je twijfelt of het wel om aften gaat (bijvoorbeeld bij blaasjes of korstvorming)

Producten bij aften

Bekijk alle gels, sprays, mondspoelingen en tandpasta’s voor aften in onze categorie: Aften. Hieronder een selectie van producten die helpen bij aften.

Veelgestelde vragen